Żołnierze niezawodowi skarżą się na niejasne procedury zakończenia służby, realizowane rozkazem dziennym zamiast decyzji administracyjnej. RPO ostrzega, że brak wiedzy o możliwości odwołania może ograniczać prawa obywatelskie. Ministerstwo Obrony Narodowej nie wyklucza zmian legislacyjnych i wskazuje na toczące się postępowania przed sądami administracyjnymi oraz kasacje wniesione do NSA.
Przepisy dotyczące zwalniania żołnierzy ze służby wojskowej zawarte są w ustawie z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Wynika z nich, że:
- zwalnianie żołnierzy terytorialnej służby wojskowej regulowane jest w art. 128,
- zwalnianie z zawodowej służby wojskowej – w art. 226, art. 228 i art. 229,
- zwalnianie z obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej – w art. 163,
- zwalnianie ze służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny – w art. 556-557 ustawy.
Rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek zwrócił się do wicepremiera, ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza w sprawie skarg dotyczących sposobu zwalniania żołnierzy z Wojsk Obrony Terytorialnej (WOT). Do Biura RPO wpływają bowiem wnioski od żołnierzy niezawodowych, którzy kwestionują formę zwolnienia ze służby – dokonywaną rozkazem dziennym, wydawanym dla celów ewidencyjnych, na podstawie art. 128 ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny.