„Pamiętniki” Stanisława Stempowskiego - przyjaciela Ukrainy - bez cenzury

2026-02-11

Wśród polskich ziemian z Ukrainy Stanisław Stempowski wyróżniał się sympatią dla ukraińskich dążeń niepodległościowych. Był też socjalistą, masonem, prekursorem myśli politycznej „Kultury" paryskiej. Niedawno ukazały się jego „Pamiętniki” - po raz pierwszy w wersji pełnej, bez ingerencji cenzury.

Stanisław Stempowski był ziemianinem, działaczem społecznym związanym z PPS, publicystą, tłumaczem, pamiętnikarzem, bibliotekarzem, wielkim mistrzem Wielkiej Loży Narodowej Polski, ministrem w rządach Ukraińskiej Republiki Ludowej w latach 1919-1920. W latach 1924-1939 kierował zorganizowaną przez siebie Biblioteką Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych. W 1932 roku został współpracownikiem Ludwika Krzywickiego w Instytucie Gospodarstwa Społecznego i współredaktorem wydawnictw pamiętnikarskich („Pamiętniki bezrobotnych”, „Pamiętniki chłopów”). Był także wieloletnim prezesem Towarzystwa Polsko-Ukraińskiego.

Nigdy nie należał do żadnej partii ani organizacji: „Zawsze chodziłem luzem – pisał – i współżyłem tylko z ludźmi, których sobie sam dobierałem – i to dopóty, dopóki łączyły mnie z nimi węzły sympatii i jednomyślności w sprawach zasadniczych. Toteż niestety często musiałem zrywać stosunki z ludźmi”.

Źródło: https://dzieje.pl/